รู้จักเรา

"เว็บไซต์คลังชุมชน" เป็นผลผลิตที่เกิดขึ้นจาก "โครงการคลังชุมชนและเครือข่ายข้อมูล" ซึ่งเป็นโครงการนำร่องที่ศูนย์มนุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) ได้เริ่มดำเนินการตั้งแต่ปี 2561 โครงการนี้จัดตั้งขึ้นเพื่อแสดงหาสมดุลย์ในการทำงานร่วมกันระหว่างสถาบันวิชาการและชุมชน รวมถึงส่งเสริมให้เกิดการถ่ายทอดความรู้และทักษะในการจัดเก็บ การจัดการและดูแลรักษา ซึ่งจะช่วยส่งเสริมให้ข้อมูลที่เป็นสมบัติวัฒนธรรมของชุมชนได้รับการจัดเก็บรักษาระยะยาว และสามารถนำไปใช้ประโยชน์ในรูปแบบต่างๆ ได้ตามความต้องการของชุมชน


นิยามและขอบเขตของคลังข้อมูลชุมชน

ภายใต้การผสมผสานแนวคิดหลายรูปแบบ และประสบการณ์การทำงานร่วมกับชุมชนเกือบ 20 ปีที่ผ่านมาของ ศมส. รวมทั้งคำนึงถึงความยืดหยุ่นในการทำงานที่ตอบสนองความต้องการของชุมชน  ศมส. เลือกที่จะกำหนดนิยามและขอบเขตของคลังข้อมูลชุมชนไว้ว่าเป็น “เรื่องราวของชุดสะสม (collection) ของกลุ่มคนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่เดียวกัน หรืออาจต่างพื้นที่กัน ซึ่งเกิดจากการทำงานร่วมกันระหว่างเครือข่ายและผู้เกี่ยวข้องกับข้อมูล ในการรวบรวม จัดการและดูแลข้อมูล (data curation) ที่กลุ่มคนเหล่านี้มีความสนใจ (interest) มีความสัมพันธ์ (relationship) มีการกระทำระหว่างกัน (interaction) มีความรู้สึก (sense) หรือมีพื้นฐานชีวิต (pattern of life) ร่วมกัน โดยมีเป้าหมายสำคัญ คือ ‘จัดเก็บ-จัดการและดูแล-ใช้ประโยชน์จากข้อมูลชุมชนอย่างเหมาะสมและยั่งยืน’” ด้วยเหตุนี้ ชุมชนจึงมีอิสระในการเลือกข้อมูลที่จะจัดเก็บ และนำเสนอสู่สาธารณะได้ด้วยตนเอง ภายใต้การดูแลและสนับสนุนของศูนย์ฯ ในฐานะ “พี่เลี้ยง” ที่ช่วยถ่ายทอดความรู้ในการจัดเก็บ จัดการและดูแลข้อมูล และออกแบบระบบบริหารจัดการข้อมูลชุมชนที่ได้มา เพื่อเก็บรักษาและนำเสนอผ่านเว็บไซต์คลังข้อมูลชุมชน รวมถึงสนับสนุนให้ชุมชนได้ใช้ประโยชน์จากข้อมูลที่จัดเก็บมาตามความต้องการของชุมชนอย่างเหมาะสม


แผนการดำเนินงานที่ผ่านมา

ในระยะเวลา 2 ปีที่ผ่านมา (2561-2562) ได้มีชุมชนสนใจเข้าร่วมกิจกรรมกับโครงการคลังข้อมูลชุมชนและเครือข่ายข้อมูลของศูนย์ฯ เป็นจำนวนทั้งสิ้น 24 ชุมชน แต่ละชุมชนต่างมีความสนใจที่จะจัดเก็บ และใช้ประโยชน์จากข้อมูลชุมชนของตนเองในประเด็นที่แตกต่างกันออกไป เช่น วัตถุทางวัฒนธรรม (วัตถุจัดแสดงในพิพิธภัณฑ์ หรือเครื่องมือเครื่องใช้) ภาพถ่ายเก่า อาหารประจำชุมชน การแสดงทางวัฒนธรรม ตำนานและเรื่องเล่าเกี่ยวกับชุมชน ประเพณีและพิธีกรรม อย่างไรก็ดี เพื่อให้แต่ละชุมชนมีความรู้ และเครื่องมือในการเก็บและจัดการข้อมูลชุมชนที่เป็นไปในทิศทางเดียวกัน ศมส. จึงได้จัดกิจกรรมฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการ “พื้นฐานการจัดการข้อมูลชุมชน” ขึ้น เพื่อให้ผู้เข้าร่วมกิจกรรมนำความรู้และทักษะที่จะได้รับ ไปดำเนินการเก็บและจัดการข้อมูลชุมชนของตนเอง

เนื้อหาสำคัญของกิจกรรมฝึกอบรมดังกล่าว สามารถแบ่งออกได้เป็น 3 ส่วน ดังนี้

1. ภาคทฤษฎี - เพื่ออธิบายแนวคิดและขอบเขตของคลังข้อมูลชุมชน

2. ภาคปฏิบัติ 1 (ในห้องเรียน) – เพื่อถ่ายทอดความรู้เรื่องการเก็บและจัดการข้อมูลชุมชน ผ่านกิจกรรมย่อย 2 กิจกรรม คือ

- ทดลองจัดกลุ่มของกินของใช้ต่างๆ ในชีวิตประจำวัน เช่น ยา อุปกรณ์สำนักงาน ขนมและอาหารสำเร็จรูป ภาพถ่ายเก่า เพื่อให้ผู้เข้าร่วมกิจกรรมมีพื้นฐานในการจัดหมวดหมู่สิ่งของ

- ฝึกทดลองทำแผนที่เดินดิน ปฏิทินชุมชน และประวัติชุมชนจากความทรงจำ

3. ภาคปฏิบัติ 2 (ลงพื้นที่ภาคสนาม) เพื่อเก็บข้อมูลลักษณะทางกายภาพของชุมชน และสัมภาษณ์ผู้อาวุโสของชุมชน พร้อมกับนำข้อมูลที่ได้มาจัดทำแผนที่เดินดิน ปฏิทินชุมชน และประวัติชุมชน

4. การเขียนรายงาน - เพื่ออธิบายแนวทางการเขียนรายงานสรุปผลโครงการที่ชุมชนจะต้องส่งให้ ศมส.